Vanaf 2030 zal de European Alternative Fuel Infrastructure Regulation (AFIR) Europese havens verplichten om walstroom te leveren aan AFIR-klasse vaartuigen, waaronder cruiseschepen. Om aan deze verplichting te voldoen, wordt een stroomkabel van 30 MVA geïnstalleerd van het Papaverweg-onderstation naar de Passagiersterminal Amsterdam (PTA). Aan de kade zal een Energy Hub worden aangelegd met een gecontracteerde capaciteit van 20 MW. Deze niet-redundante verbinding staat gepland om operationeel te zijn in het eerste kwartaal van 2025.
De geschatte vraag naar walstroom voor een oceaancruiseschip varieert van 8 tot 12 MW, terwijl riviercruiseschepen ongeveer 5 tot 6 MW nodig hebben, ondersteund door 16 powerlock-aansluitingen (400V, 400A), waarbij elk schip er twee gebruikt. Omdat de capaciteit van de Energy Hub de verwachte vraag overtreft, zal er een overschot aan stroom zijn—vooral wanneer er geen cruiseschepen meer liggen. De hub zal zeven uitgaande feeders bevatten, die kunnen worden geconfigureerd voor alternatieve toepassingen naast het leveren van walstroom. De eigenaar van de PTA, de haven van Amsterdam (PoA), was gretig om verschillende opties te ontdekken om de overtollige stroom te delen.
In februari 2023 voerde Cenex Nederland, in samenwerking met ROCC, een snelle scan uit om de haalbaarheid van het opzetten van een Gesloten Distributiesysteem (GDS) te beoordelen en analyseerde het de mogelijkheden voor het installeren van laadinfrastructuur voor parkeergarages en snelladers voor taxi’s en bussen. Uit de studie bleek dat het mogelijk is om laadinfrastructuur van energie te voorzien van buiten de eigendomsgrenzen van de PTA.
Doelstellingen
Dit leidde tot een vervolgdiepgang in de voorwaarden van de GDS, marktkansen, exploitatievarianten en potentiële businesscases. De onregelmatigheid van de beschikbare macht om te delen beperkt het aantal potentiële waardeproposities. Het onderzoek onderzoekt potentiële waardeproposities binnen de volgende vier focusgebieden:
- Vraagprijs voor watertransport
- Laadvraag voor batterijopslag
- Vraag naar kosten voor wegvervoer
- Het faciliteren van een (snel) laadhub in openbare ruimte
De meest veelbelovende waardepropositie wordt vervolgens verder geanalyseerd door een businesscase-analyse uit te voeren. Dit omvat het evalueren van potentiële inkomsten, investeringskosten, operationele haalbaarheid en schaalbaarheid om de langetermijnlevensvatbaarheid en impact te bepalen.
Resultaten
De beslissing om een GDS op te richten is logisch: niet alle locaties rond de PTA bevinden zich op hetzelfde kadastrale (WOZ) perceel. Door een GDS te implementeren, mag de PoA haar kabels uitbreiden naar een nabijgelegen WOZ-perceel rondom de PTA.
De vraag naar ladingen voor wegvervoer bleek de sterkste waardepropositie. Het installeren van laadinfrastructuur voor verschillende soorten voertuigen biedt een zeer aantrekkelijke waardepropositie, vooral wanneer meerdere voertuigcategorieën dezelfde laadfaciliteiten kunnen delen. Bovendien heeft de inzet van snellaadinfrastructuur het potentieel om de vraag actief te stimuleren.
Het exploiteren van de laadinfrastructuur volgens een eigendomsmodel—waarbij de PoA zowel eigenaar is van als beheert van het systeem—biedt de sterkste businesscase. Het biedt ook stabiliteit in de beginfase, wanneer er overeenkomsten met de eerste marktdeelnemers moeten worden gesloten, waardoor het voordelig is voor de PoA om het voortouw te nemen en de controle te behouden.